Vellekla

Vellekla er et uvanlig langt og velbevart hyllingsdikt skrevet til en av de mektigste mennene i Norge på 900-tallet, Håkon Sigurdssøn Ladejarl.

Håkon Jarl fungerte i praksis som Norges konge i 25 år, og hadde ikke mindre enn ni faste skalder ved hoffet.

Tegning: Christian Krogh

Vellekla er diktet i formen dråpa (norrønt drápa, kanskje fra norrønt drepa i betydningen «stikke, skyte inn»), og inneholder såkalt «innskutt stev». Stev er verselinjer som gjentas rytmisk i teksten.

I dråpa står versene i grupper, avgrenset ved omkvedet. Ettersom dråpa var kunstferdig oppbygd, var den vanskeligere å dikte, og således mer hedrende og det mest ærerike kvad man kunne få.


1
Hugstóran biðk heyra
— heyr, jarl, Kvasis dreyra —
foldar vǫrð á fyrða
fjarðleggjar brim dreggjar.

2
Nús, þats Boðnar bára
(berg-Saxa) tér vaxa
(gervi í hǫll ok hlýði
hljóð fley jǫfurs þjóðir).

3
Eisar vágr fyr vísa
(verk) Rǫgnis (mér hagna);
þýtr Óðrœris alda
ǫldrhafs við fles galdra.

4
Ullar gengr of alla
asksǫgn, þess’s hvǫt magnar,
byrgis bǫðvar sorgar,
bergs grynnilô dverga.

5
Hljóta munk, né hlítik,
hertýs, of þat frýju,
fyr ǫrþeysi at ausa
austr vín-Gnóðar flausta.

6
Ok oddneytir úti
eiðvandr flota breiðan
glaðr í Gǫndlar veðrum
— gramr svafði bil — hafði.
Ok rauðmána reynir
rógsegl Heðins bóga
upp hóf jǫfra kappi
etjulund at setja.

7
Vasat ofbyrjar ǫrva
odda vífs né drífu
sverða sverrifjarðar
svanglýjaði at frýja.
Brak-Rǫgnir skók bogna
(barg óþyrmir varga)
hagl ór Hlakkar segli
hjǫrs (rakkliga fjǫrvi).

8
Mart varð él, áðr, Ála,
austr lǫnd at mun banda
randar lauks af ríki,
rœkilundr of tœki.

9
Berk fyr hefnð, þás Hrafna
(hljóm*) lof (togins skjóma
þann) nam vǫrðr at vinna
(vann) síns fǫður hranna.

10
Rignði hjǫrs á hersa
hríðremmis fjǫr víða
— þrimlundr of jók Þundi
þegns gnótt — méilregni.
Ok hald-Viðurr haulda
haffaxa lét vaxa
Laufa veðr at lífi
lífkǫld Hôars drífu.

11
Hjalmgrápi vann hilmir
harðr (Lopts vinar) barða
(því kom vǫxtr í Vínu
vínheims) fíandr sína.
Ok forsnjallir fellu
fúrs í Þróttar skúrum
(þat fær þjóðar snytri)
þrír jarls synir (tírar).

12
Hvarfat aptr, áðr erfðan,
óðstafr, fǫður hafði,
(herforðuðr réð Hǫrða)
hjǫrveðrs (konungs fjǫrvi).
Varðat Freyr, sás fœri,
folkskíðs, né mun síðan,
— því bregðr ǫld við aðra —
jarls ríki framm slíku.

13
Sjau fylkjum kom silkis
(snúnaðr vas þat) brúna
geymir grundar síma
grandvarr und sik (landi).

14
Ǫll lét senn inn svinni
sǫnn Einriða mǫnnum
herjum kunn of herjuð
hofs lǫnd ok vé banda,
áðr veg jǫtna vitni
valfalls of sæ allan
— þeim stýra goð — geira
garðs Hlórriði farði.

15
Ok herþarfir hverfa
(Hlakkar móts) til blóta
(rauðbríkar fremsk rœkir
ríkr) ásmegir (slíku).
Nú grœr jǫrð sem áðan;
aptr geirbrúar hapta
auðrýrir lætr ôru
óhryggva vé byggva.

16
Nú liggr allt und jarli
(ímunborðs) fyr norðan
(veðrgœðis stendr víða)
Vík (Hôkunar ríki).

17
Engi varð á jǫrðu
ættum góðr nema Fróði
gæti-Njǫrðr, sás gerði,
geirbríkar, frið slíkan.

18
Enn reið ǫðru sinni
jarl borðmǫrum norðan;
sǫngherðir lét sverða
sótt Ragnfrøði at móti.

19
Hóf und hyrjar kneyfi
— hraut unda fjǫl — Þundar
— þat sleit víg á vági —
vandar dýr at landi.
Né fjǫlsnerrinn fyrri
fégildandi vildi
— vægðit jarl fyr jǫfri —
Yggs niðr friðar biðja.

20
Búinn lézk valdr, ef vildi
valmey konungr heyja,
haulda morðs at halda
— herr fell of gram — velli.

21
Hitt vas meir, at Mœra
morðfíkinn lét norðan
folkverjandi fyrva
fǫr til Sogns of gǫrva.
Ýtti Freyr af fjórum
folklǫndum — sá branda
Ullr stóð af því allri
yrþjóð — Heðins byrjar.

22
Ok til móts á Meita
mjúkhurðum framm þurðu
með svǫrgœli Sǫrva
sjau landrekar randa.
Glumði allr, þás Ullar
eggþings Heðins veggjar
— gnótt flaut nás fyr nesjum —
Nóregr, saman fóru.

23
Varð fyr Vinða myrði
víðfrægt, en gramr síðan
gerðisk mest at morði,
mannfall við styr annan.
Hlym-Narfi bað hverfa
hlífar flagðs ok lagði
Jalks við ǫndurt fylki
ǫndur †fꜹrf† at landi.

24
Strǫng varð gunnr, áðr gunnar
gammi nás und hramma
þrøngvimeiðr of þryngvi
þrimr hundruðum lunda.
Knátti hafs at hǫfðum
— hagnaðr vas þat — bragna
folkeflandi fylkir
fangsæll þaðan ganga.

25
Hitt vas auk, at eykir
aurborðs á vit norðan
und sigrunni svinnum
sunnr Danmarkar runnu.
Ok holmfjǫturs hjalmi
Hǫrða valdr of faldinn
Dofra danskra jǫfra
dróttinn fund of sótti.

26
Ok við frost at freista
fémildr konungr vildi
myrk- Hlóðynjar -markar
morðalfs, þess’s kom norðan,
þás valserkjar virki
veðrhirði bað stirðan
fyr hlym-Njǫrðum hurða
Hagbarða gramr varða.

27
Vasat í gǫgn, þótt gerði
garð-Rǫgnir styr harðan,
gengiligt at ganga,
geirrásar, her þeira,
þás með fylki Frísa
fór gunn-Viðurr sunnan
(kvaddi vígs) ok Vinða
(vágs blakkriði) Frakka.

28
Þrymr varð logs, þars lǫgðu
leikmiðjungar, Þriðja,
(arngreddir varð) odda
(andvígr) saman randir.
Sundfaxa kom Sǫxum
sœki-Þróttr á flótta,
þars svát gramr með gumnum
garð yrþjóðum varði.

29
Flótta gekk til fréttar
felli-Njǫrðr á velli;
draugr gat dolga Sôgu
dagráð Heðins váða.
Ok haldboði hildar
hrægamma sá ramma;
Týr vildi þá týna
teinlautar fjǫr Gauta.

30
Háði jarl, þars áðan
engi mannr und ranni,
hyrjar þing, at herja,
hjǫrlautar, kom Sǫrla.
Bara maðr lyngs enn lengra
loptvarðaðar barða
— allt vann gramr of gengit
Gautland — frá sæ randir.

31
Valfǫllum hlóð vǫllu
(varð ragna konr gagni)
hríðar ôss (at hrósa)
— hlaut Óðinn val — Fróða.
Hver sé if, nema jǫfra
ættrýri goð stýra?
Rammaukin kveðk ríki
rǫgn Hôkunar magna.

32
Hvar viti ǫld und einum
jarðbyggvi svá liggja
— þat skyli herr of hugsa —
hjarl sextían jarla?
Þess ríðr fúrs með fjórum
folkleikr Heðins reikar
logskundaðar lindar
lofkenndr himins endum.

33
Hjalmeldum bauð hildi
hjaldrǫrr, með Sigvalda
hinns fór í gný Gunnar,
gunndjarfr Búi, sunnan.

34
Né sigbjarka serkir
sómmiðjungum rómu
Hôars við Hǫgna skúrir
hléðut fast of séðir.

35
Fjallvǫnðum gaf fylli,
(fullr varð) en spjǫr gullu,
herstefnandi hrǫfnum
(hrafn á ylgjar tafni).

36
Gollsendir lætr grundar
— glaðar þengill her drengja —
— hans mæti knák hljóta —
hljót Yggs mjaðar njóta.

37
Þvít fjǫlkostigr flestu
flestr ræðr við son Bestlu
— tekit hefk morðs til mærðar —
mæringr an þú færa.